Wat mooi dat je aan de slag gaat met diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid in jouw bibliotheek of culturele instelling! De Bibliotheek is een plek voor iedereen, ongeacht geslacht, leeftijd, inkomen, etniciteit en voorkeuren. Hoe zorg je ervoor dat bezoekers dit ook zo ervaren en welke stappen zet je om dit te bereiken? In dit artikel geven we praktische handvatten om direct aan de slag te gaan.
Hoe je van start gaat, hangt af van verschillende factoren. Wat is jouw positie in de organisatie, wat is de huidige werkcultuur en werk je in een kleinere of grotere organisatie? Hieronder vind je praktische stappen die we baseerden op onze eigen ervaringen, de Code Diversiteit en Inclusie en het boek De Inclusiemarathon. Je hoeft de stappen niet opeenvolgend uit te voeren, soms kun je met meerdere stappen tegelijkertijd bezig zijn.
Vergroot je kennis
Een goed beginpunt is om je te verdiepen in het thema. Lees je in, vraag advies aan experts en ervaringsdeskundigen en kijk hoe andere organisaties dit aanpakken. Zo krijg je meer inzicht in wat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid betekenen en wat je als bibliotheek kunt doen. Deze voorbereiding helpt je om het proces goed te starten. Neem de tijd om stil te staan bij het thema, vragen te stellen en te reflecteren voordat je de volgende stappen zet.
Zorg voor betrokkenheid
Om diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid echt te laten leven in de organisatie heb je draagvlak nodig. Dit betekent dat je collega’s betrekt in een werkgroep en dat het managementteam achter de veranderingen staat. Zo zorg je voor een beweging die de hele organisatie bereikt.
- Vorm een werkgroep of projectteam
Richt een werkgroep of projectteam op dat met het thema aan de slag gaat. Kies collega’s uit zo veel mogelijk verschillende teams en die de kar een poosje willen trekken. Zij gaan draagvlak in de organisatie creëren. Hoe meer collega’s het belang van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid inzien, hoe makkelijker je verandering teweeg kunt brengen. Overweeg ook om een externe adviseur in te schakelen. Een frisse blik kan helpen bij het plannen en begeleiden van dit proces. - Steun van management en directie
Het management en de directie spelen een belangrijke rol bij het succes. Hun steun laat zien dat het thema echt belangrijk is voor de organisatie, zowel intern als in de communicatie naar buiten. Neem collega’s op tijd mee in het proces, zodat iedereen snapt waarom dit thema zo belangrijk is en zich betrokken voelt.
Breng je startpunt in beeld
Bekijk waar je als bibliotheek nu staat op het gebied van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Kijk naar verschillende onderdelen, zoals collectie, programmering, (interne) communicatie, personeelsbeleid, publiek en samenwerkingspartners. Wat gaat er goed en wat kan er beter? Probeer onbewuste vooroordelen te herkennen en maak deze inzichtelijk. De scan van de Code Diversiteit en Inclusie in de culturele sector kan een handige tool zijn om jullie huidige situatie in kaart te brengen.
Beschrijf daarnaast duidelijk wat de begrippen betekenen voor jouw bibliotheek. Dat kun je aan de hand van de volgende vragen doen:
- Wat verstaan wij onder diversiteit en inclusie?
- Waarom is dit belangrijk voor onze bibliotheek of culturele organisatie?
- Wat betekent het om erbij te horen en jezelf te kunnen zijn?
Antwoord op deze vragen helpt je bij het vormgeven van een beleid op dit thema.
Maak een plan van aanpak
Nadat je in kaart hebt gebracht waar je staat en wat de begrippen betekenen voor jouw bibliotheek, is het tijd om doelstellingen te formuleren. Dit doe je voor de verschillende onderdelen, zoals collectie, programmering, (interne) communicatie, personeelsbeleid, publiek en samenwerkingspartners. Bedenk hoe de organisatie er over vijf jaar uit moet zien. Wat wil je bereiken en welke acties zijn daarvoor nodig? Dat schrijf je op in een plan van aanpak.
Van papier naar praktijk
Een beleid op papier is een goede start, maar hoe breng je dat in de praktijk? Hoe zorg je ervoor dat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid echt onderdeel worden van je personeelsbestand en werkcultuur? Zorg dat iedereen in de organisatie de doelen kent en begrijpt waarom ze belangrijk zijn. Maak het een vast onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden en niet iets wat je ‘erbij’ doet. Inclusief denken en handelen hoort bij alles wat je als bibliotheek of culturele instelling doet. In alle lagen, afdelingen en processen. Zo wordt het een vanzelfsprekend onderdeel van hoe je werkt.
Ga in gesprek met collega’s op alle niveaus. Leg uit waarom diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid belangrijk zijn en wat het hen kan opleveren. Dit kan voor iedereen anders zijn. Door samen te ontdekken wat collega’s motiveert, vergroot je bewustwording en verminder je weerstand.
Tip: de e-learning Diversiteit en Inclusie van Probiblio is een fijne en laagdrempelige manier om collega’s (alvast) kennis te laten maken met het thema voordat je in gesprek gaat met elkaar.
Blijf monitoren en evalueren
Monitor en evalueer de uitvoering van je plan van aanpak. Stem af wie binnen jouw organisatie de voortgang en resultaten in de gaten houdt en hoe en aan wie je daarover verantwoording aflegt. Voer regelmatig voortgangsgesprekken in de werkgroep, het managementteam en met individuele collega’s. Zo kun je tijdig bijsturen als dit nodig is. Deel de uitkomsten met iedereen in de organisatie.
Denk groot, maar begin klein
Omarm diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid als verandervraagstuk dat tijd nodig heeft en waarvoor budget nodig is. Zie het als een langdurig proces dat stap voor stap groeit, zoals het boek De Inclusiemarathon mooi beschrijft: ‘Je trekt geen sprint, maar loopt een marathon.’ Tegelijkertijd kun je snel kleine successen boeken. Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van beelden of teksten op je website die niet inclusief zijn. Deze quick wins kunnen je helpen om het thema concreet te maken en iedereen gemotiveerd en enthousiast te houden.
Meer weten?
Neem voor meer inspiratie en praktische handvatten eens een kijkje bij: